Sobota . 15.08.2020 . 21:11
   
 
 
 
  Polskie Araby

Wyścigi

 
 
facebook
polskiearaby.com
--
LOT 5 - GALERIDA
Hanna Sztuka
Duma Polski...
Siała Baba mak, nie wiedziała jak, a Dziad wiedział, nie powiedział, a to...
więcej
--
--
Kontakt
Wydawca:
Opinie wyrażane w tekstach publikowanych w portalu polskiearaby.com są osobistymi ocenami autorów.
Dział techniczny:
Reklama:
nasz cennik
--
--
--
--
--
--
--
 
 
Artykuły Galeria Sezony
Polskie reproduktory a arabska próba dzielności
 
Autor: Maciej Paweł Grzechnik | 2019-12-19 | Drukuj
 

Wprowadzenie i metody

 

Wyścigi konne na torze płaskim, dla obu czystych ras, rozgrywane są w wielu krajach, a wyścigi dla koni arabskich mają tradycje niekiedy tak długie, jak koni angielskich. Prawidła wyścigowe dla arabów układane były w większości właśnie na wzór angielskich. Krajem o najsilniejszych tradycjach rozgrywania wyścigów dla koni arabskich jest Francja, gdzie od połowy XIX w. organizowano gonitwy, celem doskonalenia tych koni w pokonywaniu określonego dystansu w biegu na torze płaskim.

 

W polskim programie hodowlanym dla koni arabskich, systematyczne wyścigi wprowadzono dopiero w 1926 roku, jako próbę dzielności o odmiennych celach niż w przypadku koni pełnej krwi angielskiej, czy też arabskich we Francji. Twórcy polskiego programu, doceniając rezultaty ponad stuletniej wtedy, świadomej i nowoczesnej hodowli koni arabskich na ziemiach polskich, formułując cel wyścigów jako obowiązkową próbę dzielności, stworzyli podwaliny pod sukcesy tych koni w niedalekiej przyszłości.

 

Wzrastająca popularność i znaczenie wyścigów koni arabskich, stymulowane były w okresie międzywojennym wzrostem sum wyścigowych, które nieuchronnie doprowadziły na polskie tory konie z krwią arabów francuskich, lepiej przystosowanych do biegów niż konie o polskim rodowodzie. Szansę na poprawę rentowności stajni wyścigowej, jako jeden z pierwszych, dostrzegł Roman Sanguszko, który do stadniny w Gumniskach zaczął sprowadzać konie francuskie. Szybko przełożyło się to na wygrane – tak koni sprowadzonych, jak i hodowli gumniskiej (od klaczy i po ogierach francuskich), począwszy od zwycięstwa importowanej Djeballi w Oaks w 1926 roku, po nagrodę Derby, którą konie z Gumnisk zdobywały wielokrotnie.  Za przykładem Sanguszki szli też inni. Dlatego zarząd Towarzystwa Hodowli Konia Arabskiego, dostrzegając niebezpieczeństwo wyrugowania polskich reproduktorów poprzez odpływ wygranych kwot w kierunku hodowli francuskiej, wprowadził przepisy powstrzymujące ten kierunek importu. Skutki II wojny światowej dla polskiej hodowli i jej odmienne powojenne warunki – przejęcie hodowli koni arabskich przez państwo – spowodowało, że problem uczestnictwa koni arabskich z krwią arabów francuskich na polskich torach, stał się na długie lata bezprzedmiotowy.

 

Dziś, po niemal 90 latach od wspomnianych wydarzeń, kiedy to import ogierów z UE nie podlega żadnym restrykcyjnym warunkom, obce ogiery stanowić zaczęły konkurencję i, poprzez swoje wyspecjalizowanie, zagrożenie dla rodzimych, a próby dzielności koni arabskich w Polsce znalazły się w niemal identycznym miejscu jak w latach 30. Jako że do prób rozgrywanych w Polsce dopuszczone są wszystkie konie arabskie urodzone w Polsce, bez względu na pochodzenie ich rodziców, polskie konie arabskie, hodowane od zawsze w specyficznym dla nich programie, o widocznych, odmiennych cechach, skonfrontowały się z progeniturą ogierów z hodowli o odmiennym programie, selekcjonującym cechę szybkości biegu na torze płaskim.

 

Rezultaty tej konfrontacji są przedmiotem tej analizy, a jej celem jest określenie roli i znaczenia w hodowli polskich reproduktorów w populacji arabów poddanych próbie dzielności na torach wyścigowych w Polsce, a także określenie znaczenia rodów męskich.

 

Analizą objęto 332 konie arabskie (bez względu na płeć i wiek), startujące na polskich torach, we Wrocławiu i Warszawie, w sezonie wyścigowym 2019.

 

Sporządzono ranking reproduktorów wg średnich wygranych sum na jednego konia, przez startujące potomstwo na polskich torach i zestawiono je w Tab.1. Dla pełniejszego obrazu podano także sumy wygranych przez stawkę potomstwa.

 

Wytypowano ogiery, których potomstwo wygrało w sezonie 2019 kwotę wyższą od kosztów utrzymania i treningu konia na torze w sezonie – a więc w czasie 12 m-cy – i odniesiono wygrane do kosztów treningu, po czym zestawiono w Tab. 2. Przyjęto założenie, że koszt utrzymania i treningu konia, bez zabiegów weterynaryjnych i innych dodatkowych kosztów, takich jak zapisy, sprzęt czy suplementacja, wynosi 1500 zł miesięcznie, czyli 18000 zł za pełny cykl rocznego treningu oraz startów w sezonie.*

 

Pogrupowano także reproduktory zgodnie z rodami (Tab. 3), których są reprezentantami, wraz z liczbą startującego potomstwa oraz krajem pochodzenia, co dało możliwość wyciągnięcia wniosków co do miejsca polskich rodów na wyścigach.

 

Dla pełniejszego obrazu znaczenia ogierów wskazano także medianę wygranych (odrzucając wartości zerowe) jako liczbę – kwotę wygranych, jakiej spodziewać się powinien właściciel startującego konia.

 

Dokonano również zestawienia reproduktorów wg liczby startującego potomstwa, wskazując  na stopień popularności poszczególnych ogierów w hodowli koni arabskich skierowanych do treningu na tory (Tab. 4). Przeanalizowano pochodzenie ogierów – ojców koni biegających na torach – w odniesieniu do kraju pochodzenia i zestawiono w Tab. 5.

 

—————————

 

*Właściciel konia może w tabeli umieścić właściwą kwotę kosztów, w zależności od faktycznie poniesionych.

 

 

Omówienie wyników

 

W Tab. 1 uszeregowano 113 ogierów zgodnie z wygranymi osiągniętymi przez ich potomstwo biegające na torach. L.p. wskazuje miejsce danego reproduktora wg średnich wygranych sum na konia; w następnej rubryce miejsce wg sumy wygranych przez jego potomstwo. Z kolumn tych widać, że miejsca te nie pokrywają się, zatem aby prawidłowo ocenić wartość reproduktora,  informacja o wygranych sumach zawsze musi być odniesiona do liczebności startujących jego potomków. Z tabeli widać także, że zaledwie do pierwszej dziesiątki reproduktorów należy niemal połowa, bo 1284695 zł z 2586000 zł, ogólnej sumy nagród. Generalnie zawodzą popularne reproduktory, takie jak Dostatok (14 startujących potomków), ze średnią wygraną 5877,5 zł na konia, zajmujący 39. miejsce w rankingu, czy Kazbek (11 potomków), Von (17), Vasyli Kossack (9), ale także Ontario HF (21 potomków i 37. miejsce). Wybijają się natomiast Dahess (14) i Nayef Al Khalidiah (11), których średnia wygranych przez tak liczne potomstwo – w rankingu kolejno 10. i 11. miejsce – wydaje się wiele mówić o potencjale tych reproduktorów. Stawka potomstwa startującego w sezonie, w liczbie 1 lub 2, jak w przypadku reproduktorów o najwyższych wygranych na konia, a wyprzedzających wymienione wyżej ogiery, jak Nashwan Al Khalidiah, Tabarak, Portmer itd., jest zbyt mała, aby wyciągnąć na tej podstawie kategoryczny wniosek co do ich jakości jako ojców koni wyścigowych, czyli możliwości przekazania kolejnej generacji swych cech. Wśród najlepszych reproduktorów brak jest ogierów polskiej hodowli, a dopiero Wares, derbista z 2013 roku, reprezentowany przez 3 potomków, zajmuje w stawce 31. Miejsce, ze średnią sumą 7736,67 zł na każdego z nich. Nieobecna w czołówce jest hodowla państwowa, która w stadninach Janów Podlaski i Michałów, prowadząc „programy koni wyścigowych”, stosując „biegające” ogiery, jak: DA Adios, Samsheik, Ontario HF, Fast Ptrak, KA Czubuthan, czy też Dostatok (także Kazbek w Białce), nie dochowała się na razie ich następców, którzy zdolni byliby wpłynąć na krajową hodowlę.

Jedynie użycie w Janowie Portmera przyniosło efekt w postaci uzyskania derbisty w 2018, og. Sewerus. Ogier ten w b. sezonie poszedł do krycia w Michałowie, co jest o tyle wątpliwe, że kryjący tam wcześniej jego klasowy ojciec, niczego tam po sobie nie pozostawił. Najlepsze miejsce wśród ogierów hodowli państwowej (32.) zajmuje michałowski Gaspar i 52. Ganges – po zaledwie jednym startującym potomku.

 

Suma wygranych, jakie zapisali na swe konto potomkowie (69 koni) polskich reproduktorów (34 ogiery), w b. sezonie wyniosła 201285 zł, czyli 7,78% całkowitej sumy wygranych na torach w 2019 roku.

 

Tab. 1. Ranking reproduktorów wg wygranych sum na konia

 

L.p.

Miejsce wg sum*

Nazwa

Startowało

Suma

Średnio na konia

1

3

Nashwan Al Khalidiah

2

138020

69010.00

2

13

Tabarak

1

60080

60080.00

3

6

Portmer

2

107450

53725.00

4

17

Akbar

1

45985

45985.00

5

11

General

2

66150

33075.00

6

22

Pentagon

1

27180

27180.00

7

25

Darweesh

1

23220

23220.00

8

30

Djoury du Monteil

1

20900

20900.00

9

32

Chndaka

1

20310

20310.00

10

2

Nayef Al Khalidiah

11

216840

19712.73

11

1

Dahess

14

273340

19524.29

12

19

Jalnar Al Khalidiah

2

38150

19075.00

13

5

Murhib

7

128005

18286.43

14

34

ByStival Kossack

1

18000

18000.00

15

37

Dormane

1

16640

16640.00

16

7

Muguet de Pascade

7

105665

15095.00

17

12

Jaafer ASF

4

60085

15021.25

18

39

Impact

1

14675

14675.00

19

40

Njewman

1

14420

14420.00

20

41

Kasih

1

14160

14160.00

21

43

Ainhoa St Faust

1

12770

12770.00

22

46

Agordat

1

11700

11700.00

23

14

Munjiz

5

57280

11456.00

24

48

Madiar

1

11020

11020.00

25

8

Mared Al Sahra

9

96320

10702.22

26

53

Vasilii

1

10200

10200.00

27

57

Marwan I

1

9435

9435.00

28

59

Excalibur E.A.

1

8500

8500.00

29

60

Drug

1

8160

8160.00

30

61

Nizam

1

7890

7890.00

31

26

Wares

3

23210

7736.67

32

63

Gaspar

1

7220

7220.00

33

21

Riyal

4

27270

6817.50

34

64

El Mulato

1

6800

6800.00

35

65

Mahabb

1

6600

6600.00

36

23

Aim South

4

25240

6310.00

37

4

Ontario HF

21

130400

6209.52

38

45

Pougatin Kossack

2

11940

5970.00

39

10

Dostatok

14

82285

5877.50

40

27

Magoun

4

23140

5785.00

41

35

Borsalino K

3

17340

5780.00

42

36

Hyyaf Al Khalediah

3

17170

5723.33

43

47

Akbars

2

11175

5587.50

44

28

Emerald J

4

22020

5505.00

45

49

Noster

2

11000

5500.00

46

29

Marvin El Samawi

4

21985

5496.25

47

15

Vasyli Kossack

9

48275

5363.89

48

9

Von

17

88655

5215.00

49

52

Sus

2

10400

5200.00

50

67

Valentino G

1

5200

5200.00

51

31

Asraa Min Albarq

4

20335

5083.75

52

68

Ganges

1

5000

5000.00

53

55

Nonet

2

9860

4930.00

54

58

Satis

2

9180

4590.00

55

69

Muneef

1

4465

4465.00

56

70

Bariq Al Amal

1

4425

4425.00

57

71

Eldon

1

4165

4165.00

58

24

Neron

6

24330

4055.00

59

62

Kahil Al Shaqab

2

7815

3907.50

60

18

Kazbek

11

42970

3906.36

61

72

Akim De Ducor

1

3630

3630.00

62

51

Poganin

3

10560

3520.00

63

73

Hamasecha

1

3475

3475.00

64

16

Pogrom

14

47360

3382.86

65

20

Vitorio TO

10

33100

3310.00

66

74

Nasch

1

3275

3275.00

67

56

Amanito

3

9500

3166.67

68

75

Djon

1

3100

3100.00

69

44

Empire

4

12340

3085.00

70

66

Spiderman Kossack

2

6070

3035.00

71

76

HK Krystall

1

3000

3000.00

72

38

Dubai Heros

5

14810

2962.00

73

77

Psytadel

1

2720

2720.00

74

42

Ekstern

5

13500

2700.00

75

50

Nougatin

4

10680

2670.00

76

33

Armeec

7

18020

2574.29

77

54

Ascot DD

6

9930

1655.00

78

79

Fedain

1

1500

1500.00

79

81

No Risk Al Maury

1

900

900.00

80

78

DF Kahil

2

1500

750.00

81

82

Al Kamel

1

550

550.00

82

84

Seraphin du Paon

1

550

550.00

83

85

Ratho’ay Al Nouaimi

1

450

450.00

84

80

Desert Sand

3

1020

340.00

85

87

El Shanti

1

340

340.00

86

88

Dorz

1

275

275.00

87

83

NivourGonnaTouchThis

2

550

275.00

88

89

Furry

1

275

275.00

89

90

Tidjam Lotois

1

275

275.00

90

86

Equator

2

340

170.00

91

91

Kuheilaan Aafas Maidaan

3

0

0.00

92

92

El Omari

2

0

0.00

93

93

Medalion

2

0

0.00

94

94

Paker

1

0

0.00

95

95

Eryks

1

0

0.00

96

96

Good Boy

1

0

0.00

97

97

Wasilew

2

0

0.00

98

98

Perkal

1

0

0.00

99

99

Amadis

1

0

0.00

100

100

Gawor

1

0

0.00

101

101

Kanz Al Bidayer

1

0

0.00

102

102

Ekert

1

0

0.00

103

103

El Wodkine

1

0

0.00

104

104

Palatino

1

0

0.00

105

105

Eternal

1

0

0.00

106

106

Wojnicz

1

0

0.00

107

107

TM Fred Texas

1

0

0.00

108

108

Donner

1

0

0.00

109

109

Al Naoua’ami

1

0

0.00

110

110

Madras Kossack

1

0

0.00

111

111

Ermis

1

0

0.00

112

112

Shihab Al Sahra AH

1

0

0.00

113

113

Barkas

1

0

0.00

 

 

 

332

2586015

 

 

* Sprawozdanie wyścigowe PKWK 2019.

 

 

Koszt treningu w danym roku to tylko część inwestycji związanej z wyhodowaniem danego osobnika, tak jak i wygrane na torze są jedynie częścią przychodów – w przyszłości spodziewać się należy dalszych kosztów, ale i przychodów ze stanówek ogierem lub ze sprzedaży przychówka od klaczy. Należy zwrócić uwagę na medianę sumy wygranej na jednego konia, wynoszącą w tym przypadku 5496,25 zł. Liczba ta może być miarodajnym wyznacznikiem kwoty, jakiej można oczekiwać jako zwrotu z tytułu startów konia na torze. W tak wyznaczonym zbiorze, pomimo niskiej sumy wygranej, jaką wyznacza mediana, znalazło się jedynie 8 spośród 34 polskich reproduktorów: Agordat, Wares, Gaspar, El Mulato, Hyyaf Al Khalediah, Noster, Sus oraz Satis. Całkowicie zawodzą tu wiodące w państwowej hodowli koni arabskich Pogrom czy Empire, a także dość szeroko ostatnio używane w hodowli Equator (340 zł suma wygranych) i El Omari (0 zł kwoty wygranej), których potomstwo nawet nie dociera na tor (ogiery te reprezentowane są na torach przez zaledwie 2 potomków). Wynika z tego, że udział w wyścigach na torze potomstwa polskich ogierów jest dla hodowcy wyłącznie kosztem do poniesienia. Ze względu na przekroczenie mediany wygranych, do uzasadnienia jest udział potomstwa wymienionych zaledwie ośmiu polskich ogierów.

 

Dochodzi zatem do sytuacji, w której udział w biegach płaskich na polskich torach potomstwa polskich ogierów przestaje być próbą dzielności i miejscem konfrontacji rówieśników, hodowanych wg tych samych prawideł. Jako że wyścigi, zamiast próby dzielności, stają się jedynie terenem konkurencji sportowej, uczestnictwo potomstwa polskich ogierów przestaje być uzasadnione.

 

Jedynie potomstwo 14 reproduktorów – Tab. 2, spośród 113 rozpatrywanych, osiągnęło średnie sumy wygranych rekompensujące poniesione przez właściciela koszty treningu i utrzymania konia w sezonie wyścigowym. W tym gronie nie znalazł się żaden ogier polskiej hodowli. Najwyżej uplasowany – 22. pozycja, polski Agordat, wygrał jednym potomkiem kwotę 11700 zł, znacząco niższą od kosztów. W tabeli tej ród Amera reprezentuje 6 reproduktorów, Latifa 4, Tiwaiqa 2, Telmese i Saklawi I po 1. Z rodu Amera kwotę kosztów przekroczyło najwięcej, bo 27 biegających koni, a Latifa 14. Zestawienie wskazuje zatem na rody Amera i Latifa jako na rody o dominującym znaczeniu na torach oraz na ród Tiwaiqa, który daje się także zauważyć na torze – choćby wygrywając największą sumę przez potomstwo Nashwan Al Khalidiah.

 

 

Tab. 2. Reproduktory wg sum powyżej kosztów treningu

 

Lp.

Nazwa

Kraj hodowli

Ród

Startowało

Suma

Średnio na konia

1

Nashwan Al Khalidiah

SA

Tiwaiq

2

138020

69010.00

2

Tabarak

GB

Amer

1

60080

60080.00

3

Portmer

SE

Amer

2

107450

53725.00

4

Akbar

FR

Latif

1

45985

45985.00

5

General

GB

Amer

2

66150

33075.00

6

Pentagon

DK

Latif

1

27180

27180.00

7

Darweesh

GB

Amer

1

23220

23220.00

8

Djoury du Monteil

FR

Telmese

1

20900

20900.00

9

Chndaka

FR

Latif

1

20310

20310.00

10

Nayef Al Khalidiah

SA

Latif

11

216840

19712.73

11

Dahess

GB

Amer

14

273340

19524.29

12

Jalnar Al Khalidiah

SA

Tiwaiq

2

38150

19075.00

13

Murhib

QA

Amer

7

128005

18286.43

14

ByStival Kossack

NL

Saklawi I

1

18000

18000.00

 

 

 

 

47

 

 

 

Tab. 3. systematyzuje reproduktory wg rodów męskich oraz ukazuje w ujęciu ilościowym znaczenie poszczególnych rodów na polskich torach wyścigowych. Zestawienie wskazuje na udział niemal wszystkich polskich rodów, tj. Kuhailana Haifi, Kuhailana Afasa i Kuhailana Adjuze, Bairactara, Krzyżyka, Ilderima, a nawet Ibrahima. Mocno reprezentowany jest także popularny w Polsce ród Saklawi I, choć generalnie brak wśród nich, poza Gasparem (1 koń), potomków odgałęzienia Palasa. Liczne grono ogierów, używanych w polskiej hodowli z racji ich przydatności w kierunku pokazowym, odzwierciedla także ich frekwencja na torach, gdzie do konkurencji stanęło 67 reprezentantów rodu Saklawi I. Wysokość wygranych koni z tego rodu wskazuje, w jak daleki sposób konie hodowane w kierunku pokazowym odbiegają pod względem użytkowości od pozostałych. Najlepszy reproduktor tego rodu – Pogrom, sumą wygranych swego potomstwa zajmuje wprawdzie 16. miejsce, ale w odniesieniu do średniej na konia, już zaledwie 64.

 

W zestawieniu figurują też zagraniczne rody arabskie: Telmese or.ar. 1903, z popularnym, niemieckiej hodowli, reproduktorem Von, Mirage or.ar. 1919 – dzięki sprowadzonemu do Michałowa nasieniu og. Vitorio TO, Jamil el Kebir or.ar. 1873 oraz A Seglavi Jedrani of Ibn Sudan – po jednym startującym koniu, ród Felhaan Alshawaf BH, wprowadzony do Polski wraz z podarowanym do Janowa przez króla Bahrajnu ogierem Kuheilaan Aafas Majdaan, którego potomkowie pojawiają się czasem na torze (w b. sezonie 3), Latif or.ar. 1903 – najliczniej reprezentowany ród męski na polskich torach: 101 startujących koni; jak również rody stosunkowo młode, założone przez tzw. desert bred Arabians, ogiery Tiwaiq 1982 – dzięki 3 ogierom saudyjskiej stadniny Al Khalediah i jej polskiego oddziału, oraz przede wszystkim ród wybitnie uzdolnionego torowo ogiera Amer 1984, którego dzielność wyścigową i poprawną budowę  odziedziczyło kilkadziesiąt doskonale biegających, także na polskich torach, koni.

 

W bieżącym sezonie jego ród reprezentowały 53 konie po 13 ogierach będących jego synami (w tym Daheesa sprzedanego w wieku 8 lat na aukcji Arqana w Saint Cloud za 1050000 euro) oraz jednym wnuku, ogierze Nizam. Jeśli udział koni z rodu Krzyżyka (1 koń), Bairactara (1), Kuhailana Adjuze (1) czy Ilderima (2) jest nieledwie symboliczny, to już Kuhailan Haifi reprezentowany przez stawkę 7 koni (dzięki amerykańskiemu Ontario HF), ma udział na torach znaczący. Prawdopodobnie jedynie w potomkach ogiera Ontario HF leży przyszłość tego rodu: licznie reprezentowany, z imponującą ilością biegającego potomstwa (21), średnia suma każdego z nich wynosi powyżej mediany wygranych, daje nadzieję, także dzięki aktywnym synom, na kontynuację rodu. Pozostałe 6 reproduktorów z rodu Kuhailana Haifi, wszystkie polskiej hodowli, w tym Ekstern i Ganges, nie są w stanie utrzymać w perspektywie znaczenia tego rodu na torach. Podobna przyszłość czeka zapewne ród ogiera Kuhailan Afas, gdzie, po 6 polskich reproduktorach, startowało zaledwie 6 koni i to bez spektakularnych sukcesów. Ciekawą jest sytuacja Ibrahima, który to ród reprezentuje 7 reproduktorów (12 startujących koni) z aż 5 krajów, w tym amerykański Aim South, którego reprezentuje 4 niezłych potomków.

 

Jednakże największego obecnie znaczenia nabrał francuski ród ogiera Latif or.ar. 1903. Jego reprezentanci liczebnie – 101 koni (Tab. 3.), zdecydowanie zdominowali polskie tory, stanowiąc 30,42% biegającej populacji. Ród ten jest tak mocno już rozpowszechniony wśród wyścigowych koni arabskich, że reprezentują go 32 reproduktory z większości hodujących konie arabskie krajów. Znaczenie rodu Latif or.ar., obrazuje także Tab. 4, gdzie spośród najpopularniejszych na torach 10 reproduktorów, 4 reprezentują Latifa: Dostatok, Kazbek, Nayef Al Khalidiah oraz Vasyli Kossack.

 

Tabela rodów dostarcza też informacji co do starych polskich rodów męskich, które są już generalnie w polskiej hodowli w stadninach państwowych w odwrocie, choć z zestawienia widać, że takie rody jak Kuhailan Haifi, ale też Kuhailan Afas, nie muszą zginąć.

 

Należy podkreślić, że wśród wymienionych rodów możemy wyróżnić, obok rodów formalnych, także rody rzeczywiste, dzięki wprowadzonym do światowej hodowli koni arabskich desert bred, które dzięki swej jakości i sile dziedziczenia cech, odciskają swoje piętno w światowej hodowli arabskich koni wyścigowych. Do nich należą: ród Amera, który reprezentowany jest w większości przez synów, a więc jest na razie zaledwie jednopokoleniowy, oraz także płytki ród Tiwaiqa. Odgrywają one już znaczną rolę na polskich torach; z rodu Tiwaiq jest reproduktor, Nashwan Al Khalidiah, którego potomstwo uzyskało najwyższą w b. sezonie średnią wygraną na konia, a z 14 reproduktorów Amera 10 przekroczyło medianę wygranych. Nie przekroczyły jej jedynie: Dubai Heros, Furry, Muneef oraz Asraa Min Albarq.

 

 

Tab. 3. Reproduktory ojcowie koni biegających na polskich torach w roku 2019 wg rodów

 

Ród

l.p.

Nazwa reproduktora

Rok ur.

Hodowli*

Starowało koni

Kuhailan Haifi or.ar.

1

Ontario HF

 

US

21

 

2

Wares

2009

PL

3

 

3

Ekstern

1994

PL

5

 

4

Noster

1996

PL

2

 

5

Ganges

1994

PL

1

 

6

Ermis

2005

PL

1

 

7

Wasilew

2008

PL

2

 

7

 

 

 

35

Kuhailan Adjuze or.ar. 1876

1

Nonet

2008

RU

2

 

1

 

 

 

2

Telmese or.ar. 1903

1

Muguet de Pascade

2001

FR

7

 

2

Von

2001

DE

17

 

3

Njewman

1995

FR

1

 

4

Ainhoa St Faust

2000

FR

1

 

5

Mahabb

2001

AE

1

 

6

Djoury du Monteil

1996

FR

1

 

7

Ratho’ay Al Nouaimi

2011

SY

1

 

8

Tidjam Lotois

1999

FR

1

 

8

 

 

 

30

Kuhailan Afas or.ar. 1930

1

El Mulato

2008

PL

1

 

2

Fedain

2000

PL

1

 

3

Perkal

2001

PL

1

 

4

Gawor

2006

PL

1

 

5

Ekert

2011

PL

1

 

6

Barkas

2002

PL

1

 

6

 

 

 

6

Tiwaiq or.ar. 1982

1

Jalnar Al Khalidiah

2005

SA

2

 

2

Hyyaf Al Khalediah

2008

PL

3

 

3

Nashwan Al Khalidiah

2004

SA

2

 

3

 

 

 

7

Ibrahim or.ar. 1899

1

Aim South

2001

US

4

 

2

Desert Sand

2010

IL

3

 

3

Drug

1994

DE

1

 

4

Amadis

2005

PL

1

 

5

El Wodkine

1995

SE

1

 

6

Hamasecha

2009

IL

1

 

7

TM Fred Texas

2007

US

1

 

7

 

 

 

12

Mirage or.ar. 1919

1

Vitorio TO

2008

US

10

 

1

 

 

 

10

Saklawi I

1

Pogrom

2009

PL

14

 

2

Riyal

1993

SE

4

 

3

Emerald J**

2010

US

4

 

4

ByStival Kossack

2012

NL

1

 

5

Borsalino K

1997

BR

3

 

6

Empire

2009

PL

4

 

7

Agordat

2012

PL

1

 

8

Poganin

2001

PL

3

 

9

Sus

2007

PL

2

 

10

Ascott DD

2011

BE

6

 

11

Amanito

2009

PL

3

 

12

Satis

2006

PL

2

 

13

Excalibur E.A.

2011

ES

1

 

14

Kahil Al Shaqab

2008

US

2

 

15

Gaspar

1998

PL

1

 

16

Psytadel

1998

US

1

 

17

DF Kahil

2009

DE

2

 

18

Equator

2010

PL

2

 

19

El Shanti

2013

PL

1

 

20

El Omari

2008

PL

2

 

21

Medalion

2011

PL

2

 

22

Eryks

2003

PL

1

 

23

Good Boy

2009

PL

1

 

24

Kanz Al Bidayer

2009

AE

1

 

25

Donner

2009

PL

1

 

26

HS Krystall

2008

US

1

 

27

Shibab Al Sahra AH

2010

IL

1

 

27

 

 

 

67

 

 

 

 

 

 

A Seglavi Jedrani

1

Al Naoua’ami

2008

SY

1

 

1

 

 

 

1

 

 

 

 

 

 

Bairactar or.ar. 1813

1

Eternal

2008

PL

1

 

1

 

 

 

1

Krzyżyk or.ar. 1869

1

Wojnicz

2005

PL

1

 

1

 

 

 

1

Ilderim or.ar. 1894

1

Eldon

1985

PL

1

 

2

Palatino

2006

PL

1

 

2

 

 

 

2

Latif or.ar. 1903

1

Akbar

1990

FR

1

 

2

Nayef Al Khalidiah

 

SA

11

 

3

Dostatok

2007

RU

14

 

4

Munjiz

2001

FR

5

 

5

Vasyli Kossack

2006

NL

9

 

6

Kazbek

2009

RU

11

 

7

Pentagon

2008

DK

1

 

8

Neron

2001

RU

6

 

9

Magoun

2009

DE

4

 

10

Marwin El Samawi

2003

DE

4

 

11

Chndaka

1990

FR

1

 

12

Armeec

2006

RU

7

 

13

Dormane

1984

FR

1

 

14

Impact

2008

DE

1

 

15

Pougatin Kossack

2005

NL

2

 

16

Akbars

2000

RU

2

 

17

Madiar

1994

RU

1

 

18

Nougatin

1994

FR

4

 

19

Marwan I

1994

FR

1

 

20

Spiderman Kossack

2008

NL

2

 

21

Valentino G

2006

RU

1

 

22

Akim De Ducor

2005

FR

1

 

23

Nasch

2003

DE

1

 

24

Djon

2000

RU

1

 

25

No Risk Maury

2002

FR

1

 

26

Al Kamel

2000

FR

1

 

27

Dorz

2009

BG

1

 

28

Paker

2010

PL

1

 

29

Madras Kosack

2001

NL

1

 

30

Vasilii

2007

RU

1

 

31

NivourGonnaTouchThis

2005

US

2

 

32

Seraphin du Paon

2006

FR

1

 

32

 

 

 

101

Jamil el Kebir or.ar. 1873

1

Bariq Al Amal

1994

IL

1

 

1

 

 

 

1

Felhaan Alshawaf BH

1

Kuheilaan Aafas Maidaan

2007

BH

3

 

1

 

 

 

3

Amer or.ar. 1984

1

Dahees

1999

GB

14

 

2

General

2005

GB

2

 

3

Murhib

2004

QA

7

 

4

Portmer

2000

SE

2

 

5

Mared Al Sahra

2002

GB

9

 

6

Jaafer ASF

2003

GB

4

 

7

Tabarak

2008

GB

1

 

8

Darweesh

1998

GB

1

 

9

Asraa Min Albarq

2003

GB

4

 

10

Dubai Heros

2007

FR

5

 

11

Nizam

1998

GB

1

 

12

Muneef

2001

GB

1

 

13

Kasih

2006

GB

1

 

14

Furry

2009

QA

1

 

14

 

 

 

53

 

113

 

 

 

332

 

 

* Kursywą polska hodowla państwowa.

** Ogier Emerald J figuruje jako hodowli belgijskiej. Jednakże zapisowi temu przeczą fakty i prawo regulujące hodowlę. Jako że hodowcą konia jest zawsze właściciel klaczy w momencie wyźrebienia, a niekwestionowaną matką Emeralda J jest klacz Emandoria (ojciec to QR Marc), pozostająca niezmiennie od urodzenia we własności państwowej stadniny w Michałowie, zapis ten wydaje się być zatem nieprawdziwy. Odstępstwo od tej reguły wnosi ewentualna dzierżawa klaczy, kiedy to dzierżawca, na warunkach wskazanych w umowie, może stać się hodowcą urodzonego przez klacz źrebięcia. Jednak taka umowa z hodowcą Emeralda J nie jest znana.

 

Tab. 4. wskazuje najbardziej popularnych ojców koni biegających na polskich torach. Zaledwie 10 z nich wystawia 39,15% wszystkich startujących koni. Tylko w jednym przypadku, na dziesięć wymienionych, jest to ogier polskiej (tu: państwowej) hodowli. Jego potomstwo startuje jedynie w gonitwach eksterierowych, a jego wysoka pozycja w rankingu wynika z użycia go na dużej liczbie klaczy w Janowie, zajmując 64. pozycję, co do wysokości nagród na konia. Odnosząc się do możliwości zwrotu kapitału zainwestowanego w trening i starty koni, jedynie w przypadku dwóch ogierów spośród najpopularniejszej dziesiątki: og. Dahees i Nayef Al Khalidiah, tak szerokie użycie jest uzasadnione (Tab. 2).

 

Szczególnym, wymagającym omówienia przypadkiem jest reproduktor Ontario HF, który będąc amerykańskiej hodowli i po amerykańskich rodzicach (Monarch AH – HF Orzonna),  posiada wszystkich czworo dziadków polskiej hodowli i jest najbardziej popularnym ogierem w hodowli koni arabskich na polskich torach, wystawiając aż 21 potomków. Jego popularność jako reproduktora w świetle dokonań własnych, protoplastów (HF Orzonna to zwyciężczyni Oaks Kalifornii), ale także potomstwa, nie dziwi: w 2012 roku zajął pierwsze miejsce pod względem wygranych sum – w bieżącym sezonie 4. Jego synowie w wykazie reproduktorów w 2019 roku to Wasilew, oraz derbista z 2013 roku Wares.

 

Tab. 4 Ranking reproduktorów wg liczby startującego potomstwa

 

Lp.

Nazwa reproduktora

Ród

Kraj

Liczba startującego potomstwa

1

Ontario HF

Kuhailan Haifi or.ar.

US

21

2

Von

Telmese or.ar. 1903

DE

17

3

Pogrom

Saklawi I

PL

14

4

Dahees

Amer or.ar.1984

GB

14

5

Dostatok

Latif or.ar. 1903

RU

14

6

Kazbek

Latif or.ar. 1903

RU

11

7

Nayef Al Khalidiah

Latif or.ar. 1903

SA

11

8

Vitorio TO

Mirage or.ar. 1919

US

10

9

Mared Al Sahra

Amer or.ar.1984

GB

9

10

Vasyli Kossack

Latif or.ar. 1903

NL

9

 

 

 

 

130

 

Konie biegające na torach charakteryzuje bardzo duża liczba krajów pochodzenia ich ojców: 19, co obrazuje Tab. 5, jednak już tylko 8 krajów reprezentowanych jest przez więcej niż 2 reproduktory, a istotne znaczenie ma sześć: Polska, Rosja, Wielka Brytania, Francja, USA i Niemcy. Na 113 reproduktorów, polskiej hodowli jest 34, co stanowi 30%, a z 332 koni startujących na torach, po reproduktorach polskiej hodowli jest 69, co stanowi już tylko 21% ich potomstwa w biegającej populacji. Wprawdzie największa liczba potomków jest po reproduktorach polskich (69) oraz amerykańskich (46) i rosyjskich (46), to duże znaczenie mają konie po reproduktorach angielskich (38), z których aż 18 zarobiło średnie kwoty, przekraczające koszty (Tab. 2); dla porównania, z 33 startujących po francuskich ogierach koni, kwotę tę przekroczyło jedynie 3.

 

Tab. 5.  Reproduktory ojcowie koni biegających wg kraju pochodzenia (alfabetycznie)

 

L.p.

Nazwa kraju hodowli

Kod

Liczba reproduktorów

L. startujących koni po tych reproduktorach

1

Arabia Saudyjska

SA

3

15

2

Bahrajn

BH

1

3

3

Belgia

BE

1

6

4

Brazylia

BR

1

3

5

Bułgaria

BG

1

1

6

Dania

DK

1

1

7

Francja

FR

16

33

8

Hiszpania

ES

1

1

9

Holandia

NL

5

15

10

Izrael

IL

4

6

11

Katar

QA

2

8

12

Niemcy

DE

7

30

13

Polska

PL

34

69

14

Rosja

RU

10

46

15

Stany Zjednoczone Ameryki

US

9

46

16

Szwecja

SE

3

7

17

Syria

SY

2

2

18

Wielka Brytania

GB

10

38

19

Zjednoczone Emiraty Arabskie

AE

2

2

 

Razem

 

113

332

 

Z zestawień wynika, że polskie tory stają się polem do oceny przydatności hodowlanej ogierów hodowli zagranicznej. Nie byłoby w tym nic złego, gdyby tylko zachowana była równowaga przynajmniej ilościowa, a potomstwo polskich ogierów mogło nawiązać równorzędną walkę na torach z potomstwem ogierów zagranicznych. Świadczyłoby to zapewne o nieprzydatności polskich reproduktorów w hodowli koni arabskich, gdyby nie fakt, iż na torach zderzają się ze sobą dwa nieprzystające do siebie światy: koni hodowanych w celach wyścigowych i koni hodowanych w celach pokazowych. Dominującą rolę, jak widać, odgrywają na torach reproduktory z krajów tradycyjnie hodujących konie użytkowe, jak Wielka Brytania, Francja, Niemcy, USA czy Rosja, gdzie populacja, w jeszcze nie tak odległych pokoleniach, charakteryzowała się dużym podobieństwem użytkowym do polskiej, a dziś wyprzedza ją o „lata świetlne”, wyrażone w udziale reproduktorów tej hodowli na polskich torach, jak również sumami wygranych. Silnie zaznaczoną reprezentację swojej hodowli mają na polskich torach nawet Niemcy, których – tradycyjnie – nie zwykliśmy, jako Polacy, nazbyt szanować za dokonania w hodowli koni arabskich. Jednak niemieckie podejście do użytkowości koni arabskich każe im jeszcze dziś posiłkować się niekiedy nimi w hodowli koni użytkowych, a polski Fetysz*, wzięty w 1936 roku do Traken, może służyć za przykład, jak daleko jesteśmy już od czasów, gdy polskiej hodowli ogier arabski potrafił jeszcze nieść cechy pożądane w hodowli koni półkrwi. Niech będzie to dla polskiej hodowli przypomnieniem jej możliwości, ale i sensu.

 

Sprzedaż, a następnie kariera hodowlana Sambora, dalej Pierrota (obaj przez Czorta wnukowie Wielkiego Szlema), czy też Wikinga (ojca takich ogierów jak Monarch AH oraz DA Adios), jednego z najwyżej notowanych ojców koni wyścigowych w USA, a także kariera Druida (po Wojsław) i jego eksport do Turcji, świadczą o możliwościach polskiej hodowli jeszcze wiele lat po eksporcie Fetysza.

 

Z powyższego wynika, że polska hodowla nie dysponuje obecnie ogierem, którego potomstwo mogłoby nawiązać jakąkolwiek walkę na torach w konkurencji do potomstwa reproduktorów obcych. Ostatnią próbą takiej walki jest stosowanie w hodowli ogiera Wares, wprawdzie po amerykańskiej hodowli ogierze Ontario HF, ale z polskim rodowodem. Zatem rola Waresa w kontynuacji rodu Kuhailan Haifi jest istotna. Istnieje oczywiście możliwość podjęcia walki na torach w następnych sezonach, dzięki potomkom zagranicznych reproduktorów, jakie objawią się jako skutek krzyżowania polepszającego (celem wzrostu wartości cech wyścigowych), szeroko stosowanego obecnie w dziale hodowli koni arabskich. Problem jednak w tym, że w praktyce dochodzi do wypierania genotypu polskich koni arabskich, co prowadzi w konsekwencji do niezgodności rodowodów tych koni z polskim programem hodowlanym, zakładającym hodowlę w obrębie tzw. polskich rodzin i rodów męskich; „utrzymanie, doskonalenie i rozwój linii męskich i rodzin żeńskich znajdujących się w polskiej hodowli od pokoleń". Efekty krzyżowania polepszającego, w postaci lepiej biegających koni w generacjach następczych, prowadzi do mechanizmu zwrotnego, zakupu i stosowania kolejnych ogierów zagranicznych (o cechach na wyższym poziomie), tak długo jak cechy w populacjach się nie wyrównają. Przykład polskiej hodowli koni pełnej krwi angielskiej wskazuje jednak, że może to nigdy nie nastąpić, a polska hodowla z tej konkurencji może być całkowicie wyrugowana. Kwota nagród, przeznaczanych na wygrane w założeniu jako wsparcie hodowli, powoduje osłabienie krajowej, poprzez wsparcie hodowli zagranicznych zakupem tam kolejnych reproduktorów. Sprowadzanie zagranicznych ogierów przez hodowców jest z przyczyn finansowych uzasadnione i nie do powstrzymania, dopóki wyścigi konne traktowane będą jako konkurencja sportowa, a nie nieodłączny element obowiązującego nadal w Polsce programu hodowlanego koni arabskich. 

 

W założeniu, tory wyścigów konnych, które jako zakłady do prób dzielności, służyć powinny doskonaleniu i wsparciu miejscowej hodowli, przestają zatem pełnić służebną rolę wobec polskiej hodowli koni arabskich.

 

W związku z intensywnym (poprzez użycie w hodowli wyspecjalizowanych reproduktorów) doskonaleniem rasy koni arabskich w biegu płaskim na krótkich dystansach, narzuca się refleksja o cel takich działań, wobec istnienia rasy koni, niemającej sobie równych na świecie w wyspecjalizowaniu tej cechy, o nazwie pełna krew angielska. Zatem, jeśli istnieje zapotrzebowanie na „szybkie” konie, to wypełnia je doskonale rasa angielska, która dodatkowo jeszcze spełnia nadal, porzuconą już przez araby, rolę ameliatora ras półkrwi. Dla samego widowiska czy też zakładów – hazardu, związanego z wyścigami konnymi, szybkość, z jaką przedmiot hazardu pokona założony dystans, nie ma najmniejszego znaczenia. Ścigać się mogą z wielkimi emocjami widzów z równym powodzeniem folbluty, jak i wielbłądy (ich wyścigi w krajach arabskich są bardziej prestiżowe niż koni), a nawet ślimaki. Z tego powodu zatem tempo wyścigu i czas pokonanego dystansu nie odgrywa znaczącej roli, a doskonalenie cechy szybkości, jako cechy preferowanej, nieuchronnie doprowadzić musi do osłabienia i w konsekwencji wycofania cech związanych do tej pory z populacją polskich koni arabskich, a więc urody powiązanej z ich szeroko pojętą dzielnością.

 

Dodatkowo, utrudniona jest ocena dzielności potomstwa polskich reproduktorów, stosowanych głównie w celach „produkcji” koni pokazowych, ze względu na jej odbywanie w gronie rówieśników o odmiennych typach użytkowych.

 

Wnioski co do roli w hodowli i udziału w wyścigach polskich reproduktorów

 

Polskie ogiery nie liczą się jako ojcowie koni biegających, co potwierdza tak liczebność potomstwa po nich na torze (zaledwie 21%), jak i wysokość wygranych przez nie uzyskanych (7,78%).

 

Krajowa hodowla nie dysponuje w tej chwili żadnym reproduktorem hodowli własnej, którego potomstwo odgrywałoby jakąkolwiek znaczącą rolę na torach – żaden ze startujących nie pokrył kosztów, a ledwie 8 z 34 przekroczyło medianę wygranych, wynoszącą zaledwie 5496,25 zł.

 

Polskie rody na torach znajdują się generalnie w odwrocie, a dominującą rolę spełniają rody zagraniczne: Amer, Latif, a ostatnio także Tiwaiq. Pewną rolę odgrywa jedynie polski ród Kuhailan Haifi, ale opiera się to jedynie na ogierze Ontario HF.

 

Ze względu na powyższe należy także stwierdzić, że polskie wyścigi dla koni arabskich przestają być dla nich próbą selekcyjną, służącą doskonaleniu populacji polskich koni arabskich, a kwoty przeznaczane na nagrody nie spełniają swojej roli wsparcia krajowej hodowli.

 

——————————————————

 

*Fetysz założył w Trakenach, gdzie stał w latach 1937-1944, własny ród, czynny i ceniony w hodowli koni trakeńskich do chwili obecnej.

 

 

Materiały źródłowe i literatura:

 

  • sprawozdania wyścigowe PKWK
  • program hodowlany PASB
  • Roman Pankiewicz: Polska hodowla koni czystej krwi arabskiej 1918-1939
  • Jan Zabieglik: Wejście smoka – Ontario HF na wyścigach, polskiearaby.com 2013
  • Longin Błachut: Francja: ponad milion euro za araba!, polskiearaby.com 2007


 
 
  Publikowanie tekstów oraz zdjęć z portalu polskiearaby.com na innych witrynach czy też w prasie drukowanej
wymaga każdorazowo pisemnej zgody wydawcy portalu.
 
 
   
  --